تبلیغات
فکری نو { آشـ ـیــ ـانـ ـه اے بـ ـراے پـ ـرواز ! } - در وصف زادگاه خالق افسانه «سارای»؛ یاقوتی سبز، زیر آسمان فیروزه ای
دوشنبه 10 فروردین 1394  06:01 ب.ظ    ویرایش: جمعه 26 تیر 1394 06:06 ب.ظ

 گزارش نصرنیوز از زیبایی های وصف نشدنی روستای تاریخی «اشتبین»:
در وصف زادگاه خالق افسانه «سارای»؛ یاقوتی سبز، زیر آسمان فیروزه ای


از پس گذر از کناره های رویایی رودخانه خروشان ارس (آراز) به روستایی می رسیم که به حق بهشت زمینی نام گرفته است.

به گزارش نصرنیوز، از جلفا تا خدا آفرین، کلیبر تا اهر و از ورزقان و هریس تا مشکین و خلخال مناظر حیرت انگیز و شگفت آوری وجود دارد که روح انسان را به وجد و شعف وا می دارد. در میان روستاهای اطراف رودخانه خروشان ارس (آراز) با جنگل ها و کوه ها و مناطق حفاظت شده، به روستای «اشتبین» می رسیم که به حق بهشت زمینی نام گرفته و به عنوان یکی از روستاهای شگفت ایران شهرت خاصی دارد.

گردشگران پس از گذر از جلفا، سیه رود، نوردوز، روستای دوزال و دست آخر کردشت از سه راهی هراس به روستای زیبای اشتبین وارد می شوند.

روستای حیرت انگیز «اشتبین» در طول 46 درجه و 29 دقیقه و عرض 38 درجه و 51 دقیقه و ارتفاع 3620 متر از سطح دریا قرار دارد و از توابع بخش سیه رود و دهستان نوجه مهر شهرستان جلفا واقع در استان آذربایجان شرقی است. فاصله روستا از جاده اصلی و مرزی سیه رود-خداآفرین حدود 7 کیلومتر است.

* یاقوتی سبز، زیر آسمان فیروزه ای

این روستا که چون یاقوتی سبز زیر آسمان فیروزه ای صاف و پاک می‌درخشد در منطقه ای کوهستانی واقع شده است که رودخانه ارس از شمال و رودخانه هراس از شرق آن می‌گذرد. روستای «هراس» در داخل دره ای در میان دو کوه بسیار مرتفع بر روی سکوی عظیمی به طور مطبق قرار گرفته و شباهت زیادی به شهر ماکو دارد.

158597_290.jpg

اکثر ارتفاعات و اراضی «اشتبین» را مراتع و جنگل ها فرا گرفته است. آب و هوای اشتبین تابع آب و هوای منطقه ارسباران است. در مناطق جنوبی کوهستانی هوا سرد و در حوالی دره ارس گرم و معتدل و مطبوع است. زمستان های «اشتبین» در مناطق کوهستانی بسیار سرد و برفگیر است و از نظر تقسیمات آب و هوایی جزء مناطق با اقلیم سرد و دارای زمستان های طولانی است.

درباره ریشه نام این روستا عقیده اکثریت مردم این است که چون روستا در میان سه کوه بلند واقع شده است، نام روستا از ترکیب دو کلمه «اوش» به معنی عدد سه و «بیین» به معنی میان گرفته شده است.

* زادگاه خالق افسانه «سارای»

از مشاهیر روستای شگفت انگیز «اشتبین» می توان به «حکیم سید ابوالقاسم نباتی» اشاره کرد که از موقعیت والایی در ادبیات ترکی و فارسی برخوردار است. حکیم نباتی را می توان خلف راستین خواجه حافظ و عمر خیام دانست؛ او شاعری عارف و استادی ماهر بود که هم تراز غزلیات حافظ و رباعیات خیام اشعار دلنوازی سروده است. جمع اشعار به جای مانده از او بیش از پنجاه هزار بیت است که تقریبا نصف آن به فارسی و نصف دیگر آن به ترکی است. اشعار حکیم نباتی در قفقاز، آذربایجان و ترکیه و البته ایران طرفداران بسیار زیادی دارد و آشیق ها و خواننده های مختلف به کررات از اشعار وی استفاده کرده و می کنند. این شاعر معروف آذربایجان بنا به وصیت خود در زادگاهش به خاک سپرده شده است.

158599_792.jpg

* بافت تماشایی و منحصربفرد «اشتبین»

در خصوص بافت روستای «اشتبین» می توان گفت به واسطه احاطه باغات و سایر عوامل کالبدی نظیر ناهمواری ها، بستر سنگی، شیب تند اراضی و شرایط اقلیمی خاص، بافت این روستا کاملا فشرده است و در محدوده شمالی روستا امکان توسعه محدودی وجود دارد.

روستای «اشتبین» از مجموع سه آبادی به نام های «هراس»، «سیاوشان» و «جعفرآباد» تشکیل شده و حدود 800 نفر جمعیت در قالب 150 خانوار دارد.

این روستا دارای سابقه تاریخی کهنی است. چندین کتیبه به خط ثلث مربوط به زمان شاه طهماسب صفوی، یک گورستان قدیمی، کتیبه های مرمرین مربوط به قرن های نهم و دهم هجری حکایت از پیشینه تاریخی گران بهای آن دارد.

158604_921.jpg

به گفته مردم «اشتبین»، این روستای سرسبز در زمان‌های بسیار قدیم، حالتی قلعه مانند داشته است و کمتر کسی می‌توانسته است به آن دسترسی پیدا کند.

* روستایی به قدمت تاریخ

در گوشه و کنار اشتبین آثار تاریخی متعددی به چشم می‌خورد. در حال حاضر چند کتیبه به خط ثلث مربوط به زمان شاه طهماسب و شاه عباس صفوی در این آبادی وجود دارد و نیز گورستان قدیمی آن؛ کتیبه ای مرمرین مربوط به آرامگاه شخصی به نام «خواجه ملک کدخدا» به تاریخ 843 هجری قمری و کتیبه ای دیگر مربوط به «خواجه احمد» به تاریخ 976 هجری قمری به چشم می‌خورد.

در قبرستان روستای «اشتبین»، سنگ نوشته هایی مشاهده می‌شود که مربوط به 800 سال قبل است، ولی متاسفانه به خاطر سوء مدیریت این سنگ نوشته‌ها شکست هایی برداشته و این آثار بر زمین قبرستان پراکنده شده است. همچنین در بین دیگر آثار تاریخی موجود در این روستا می‌توان به تعدادی از سنگ درب خانه‌های روستایی اشاره کرد که یکی از آن‌ها را مربوط به دوران سلطنت «سلطان محمد خدابنده» دانسته اند.

158613_738.jpg

این روستا یکی از معدود روستاهای آذربایجان است که ده‌ها کتاب و آثار تاریخی از جمله کتاب تاریخ نادری در بین مردم روستا نگه داری می‌شود. نکته جالب ماجرا هم این است که مردم این روستا نسبت به حفظ آثار هنرمندان خود در روستا حساسیت خاصی دارند و سعی می‌کنند که این آثار را خودشان نگه داری کنند. در زمینه کتاب تاریخ نادری نیز می‌توان به این نکته اشاره کرد که این کتاب در حوالی سال 1231 توسط «مشهدی محمدعلی» نوشته شده است.

* حکایت پله پله از هنر و تمدن

خانه‌های روستای «اشتبین» معماری بسیار زیبایی دارد و حیاط هر خانه پشت بام خانه دیگر است. از لحاظ بافت، اشتبین جزو روستاهای پلکانی شکل است که دارای چشم انداز شگفت انگیزی است. در طراحی خانه‌های این روستای تاریخی به دلیل این که در شیب تند کوه واقع شده است، هوشمندی زیادی به کار رفته است. خانه‌های قدیمی این روستا به شیوه معماری دوره صفویه و قاجاریه ساخته شده اند.

از دیگر عناصر معماری خاص روستا فضایی بنام «بنه گاه» یا « بنا گاه» است که بنا به گفته روستائیان به دلایل امنیتی شکل گرفته است. این قسمت از بنا هیچ روزنه ای به خارج ندارد و فقط از قسمت انتهایی سقف نورگیری می‌کند. ارتفاع آن تقریبا برابر یک ساختمان دو طبقه است و چهار ستون چوبی که معمولا دارای سرستون هایی حکاکی شده هستند، سقف هرمی و چوبی آن را نگه می‌دارند. معمولاً در زیر این سقف تنوری برای پخت نان وجود دارد.

158606_811.jpg

نرده‌های زیبا، سرستون های منقش، ارسی‌ها و پنجره‌ها همه از هنر و تمدن والای اهالی این روستا حکایت می‌کنند. تزئینات در شکل گیری معماری زیبای این روستا نقش بسیار مهمی ایفا کرده اند.

* انار سفید!

همچنین میوه های باغی و محصولات جالیز «اشتبین» بسیار مرغوب است. انار، انجیر، گردو، گلابی، آلبالو، زردآلو، انگور، سماق، زغال اخته، ازگیل، انگور و توت به فراوانی از باغ ها به دست می آید. به علت نبودن سردخانه و عدم امکان دسترسی آسان به شهر بسیاری از این میوه ها از بین می رود. گردوی اشتبین خوب و خوش خوراک است و خیلی چرب‌تر از انواع دیگر گردوهایی که در منطقه پیدا می‌شوند. همچنین انار این منطقه به دلایل ژنتیکی بسیار مرغوب است، بدون هیچ گونه کودی به عمل می‌آید و دو نوع مختلف دارد، سفید و قرمز. انار، رب انار و لواشک انار اشتبین به قدری خوشمزه هستند که اگر کمی از آن را امتحان کنید، محال است از خیر خریدنش بگذرید. لواشک‌های خانگی را زنان روستا با دقت و وسواس زیاد درست می‌کنند. انجیرهای باغات هم بعد از فصل چیدن به انجیر خشک و نوعی شیرینی به نام «میان پر» تبدیل می‌شوند. میان پر یکی از ملزومات سفره شب یلدا و چهارشنبه سوری در آذربایجان است.

158600_701.jpg

همچنین عسل اشتبین با کیفیتی بی‌مثال خرید منحصر به فرد شما از اشتبین خواهد بود. با کمی پرس و جو شاید بتوانید عسل سیاه کوهستان را هم پیدا کنید.

در شرق و پایین‌ترین قسمت دره روستا، رودخانه ای در جریان است که با صدای دلنواز و منظره منحصر به فردش زینت و زیبایی خاصی بر روستا بخشیده است. تولید ابریشم نیز در اشتبین سابقه طولانی دارد و کارگاه های تولید ابریشم زیادی در این منطقه وجود دارند.

اسناد به دست آمده از سنگ نوشته های موجود در «اشتبین» تاریخ 843 و 976 هجری قمری را نشان می دهند، ولی به نظر می رسد معماری موجود در برخی بناها مربوط به دوره اشکانیان است.

روستای «اشتبین» در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۲۶۹۲ به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری منطقه بشمار می‌رود بطوریکه دورنمای طبیعی آن چشم هر بیننده ای را خیره می‌کند.

158617_348.jpg

نوجوانان و کودکان روستای اشتبین مانند بزرگان خود از کمک به میهمانان دریغ نمی کنند و تا مسافتی زیاد آنان را بدرقه می کنند.

با این وصف می شود کسی به آذربایجان بیاید و از خیر دیدن زیبایی های جنگل های ارسباران و به طور اخص «اشتبین» بگذرد؟

* گزارش از محمد سهرابی

منتشر شده در نصرنیوز

   


نظرات()  
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

فکری نو { آشـ ـیــ ـانـ ـه اے بـ ـراے پـ ـرواز ! }

تا آزادی در انتقاد نباشد، ستایش ارزنده ای نیز وجود نخواهد داشت